Ці можна перапыніць грыгарыянскія Імшы?

Кароткі адказ

Грыгарыянка – гэта трыццаць Святых Імшаў, якія цэлебруюцца на працягу трыццаці паслядоўных дзён за адну памерлую асобу. Бесперапыннасць – яе істотная рыса, і менавіта таму сем'і часта пытаюцца, што адбываецца, калі серыя перапыняецца. Касцёл адказаў на гэта наўпрост у дэкларацыі Кангрэгацыі Сабора ад 24 лютага 1967 г.: перапынак, выкліканы непрадбачанай перашкодай або іншай разумнай прычынай, не пазбаўляе грыгарыянку яе вартасці, а святар абавязаны як мага хутчэй дапоўніць Імшы, якіх не хапае. Інакш бывае толькі тады, калі перапынак адбыўся па віне святара.

Правіла: трыццаць дзён без перапынку

Звычай грыгарыянскіх Імшаў паходзіць ад святога Грыгорыя Вялікага, які загадаў цэлебраваць Імшу за памерлага манаха трыццаць дзён запар. З таго часу практыка Касцёла звязвае грыгарыянку з трыма ўмовамі: трыццаць Імшаў, трыццаць паслядоўных дзён і адна памерлая асоба як інтэнцыя. Шырэй мы апісваем гэта на старонцы што такое грыгарыянка.

Бесперапыннасць не азначае, аднак, што ўсе Імшы павінен цэлебраваць адзін і той жа святар пры адным алтары. Серыю могуць цэлебраваць адзін або некалькі святароў – у крайнім выпадку нават трыццаць розных, – абы кожны дзень адна Імша ахвяроўвалася ў гэтай адной інтэнцыі.

Што кажа Касцёл: дэкларацыя 1967 года

Пытанне перапынкаў вырашыла дэкларацыя Святой Кангрэгацыі Сабора (Sacra Congregatio Concilii) Tricenario Gregoriano, выдадзеная па даручэнні Папы Паўла VI і апублікаваная ў «Acta Apostolicae Sedis» 59 (1967), с. 229–230. Па сэнсе яна гучыць так:

«Серыя трыццаці грыгарыянскіх Імшаў, перапыненая з-за непрадбачанай перашкоды (напрыклад, раптоўнай хваробы) або іншай разумнай прычыны (напрыклад, цэлебрацыі пахавальнай або шлюбнай Імшы), паводле пастановы Касцёла захоўвае плён гэтай малітвы, прызнаны практыкай Касцёла і пабожнасцю вернікаў, – пры захаванні абавязку святара-цэлебранта як мага хутчэй дапоўніць цэлебрацыю трыццаці Імшаў. Ардынарый жа хай належным чынам пільнуе, каб у такой важнай справе не дапускаліся злоўжыванні.»

З гэтага кароткага тэксту вынікаюць тры рэчы: калі перапынак дапушчальны, што тады адбываецца з малітвай і які абавязак ляжыць на святару.

Калі перапынак дапушчальны

1. Непрадбачаная перашкода без віны святара

Дэкларацыя прыводзіць прыклад хваробы, якая раптоўна «засцігае» святара. Гаворка ідзе пра сітуацыі, якія нельга было прадбачыць або прадухіліць: раптоўная хвароба, аварыя, іншы непрадбачаны выпадак. Святар тады не занядбаў абавязку – ён проста не мог цэлебраваць Імшу.

2. Іншая разумная прычына – напрыклад, пахаванне або шлюб

Другі выпадак – «іншая разумная прычына». Як прыклады дакумент называе пахавальную і шлюбную Імшу. Святара, які ў дадзены дзень цэлебруе адну Імшу, могуць паклікаць да служэння, падчас якога Імша павінна цэлебравацца ў інтэнцыі пахавання або маладых. Касцёл прызнае, што такія душпастырскія дзеянні маюць першынство і не перакрэсліваюць распачатай грыгарыянкі.

3. Пасхальнае Трыдуум

Асаблівы перыяд – дні Пасхальнага Трыдуума. У Вялікую Пятніцу Касцёл увогуле не цэлебруе Святой Імшы – тады адпраўляецца літургія Мукі Пана. У Вялікую Суботу на працягу дня Імша таксама не цэлебруецца, а ў Вялікі Чацвер літургія засяроджаная на Імшы Вячэры Пана. Таму ў душпастырскай практыцы лічыцца, што перапынак грыгарыянкі ў гэтыя дні дапушчальны, а Імшы, якіх не хапае, дапаўняюцца пазней. Дэкларацыя 1967 г. не называе Трыдуум асобна – гэта вынікае з самога парадку літургіі.

Як дапаўняецца перапынены цыкл

Дэкларацыя ўскладае на святара «абавязак як мага хутчэй дапоўніць цэлебрацыю трыццаці Імшаў». На практыцы гэта значыць, што серыя не пачынаецца нанава, а працягваецца: Імшы, якіх не хапае, цэлебруюцца ў найбліжэйшыя магчымыя дні, пакуль разам іх не будзе трыццаць. Калі, напрыклад, пасля дваццатай Імшы святар раптоўна захварэў і тры дні ніхто не мог яго замяніць, астатнія дзесяць Імшаў цэлебруе ён сам пасля выздараўлення або іншы святар – і серыя проста завяршаецца. Так сама пасля Пасхальнага Трыдуума – з Вялікадня цэлебруюцца наступныя Імшы серыі.

Варта падкрэсліць: дакумент кажа «як мага хутчэй», а не «калі-небудзь». Нельга без патрэбы адкладаць дапаўненне грыгарыянкі.

Калі трэба пачынаць нанава

Ахова, пра якую кажа дэкларацыя, тычыцца перапынкаў без віны. Калі святар па ўласнай віне – праз недагляд або забыццё – не цэлебраваў Імшу ў дадзены дзень, цыкл губляе бесперапыннасць і трыццаць Імшаў трэба цэлебраваць нанава. На гэтым прыкладзе відаць сэнс усёй нормы: Касцёл не карае вернікаў за непрадбачаныя здарэнні, але патрабуе ад духавенства сумленнасці ў выкананні прынятага абавязацельства.

Роля ардынарыя

Апошні сказ дэкларацыі абавязвае ардынарыя – часцей за ўсё дыяцэзіяльнага біскупа – пільнаваць, «каб у такой важнай справе не дапускаліся злоўжыванні». Касцёл вельмі сур'ёзна ставіцца да імшальных інтэнцый і звязаных з імі ахвяраў; нормы кананічнага права пра імшальныя ахвяры (кан. 945–958) служаць той самай мэце. Свавольнае перапыненне грыгарыянак «дзеля выгоды» было б менавіта такім злоўжываннем.

Што гэта азначае для таго, хто замаўляе

• Не трэба баяцца, што хвароба святара ці пахаванне ў парафіі «змарнуюць» грыгарыянку. Паводле дэкларацыі 1967 г. серыя, перапыненая з такой прычыны, захоўвае плён, прызнаны Касцёлам.
• Адказнасць за дапаўненне серыі ляжыць на святару, а не на сям'і. Не трэба замаўляць грыгарыянку зноў ці складаць дадатковую ахвяру за Імшы, якіх не хапае.
• Калі Вы плануеце грыгарыянку на час Вялікадня, улічвайце, што ў дні Трыдуума Імшы не будуць цэлебравацца, а серыя скончыцца адпаведна пазней.
• Вы заўсёды можаце спытаць пра ход серыі. У пацвярджэнні, якое мы высылаем пасля атрымання ахвяры, пазначаны інтэнцыя, даты і час Імшаў – больш на старонцы пацвярджэнне грыгарыянскіх Імшаў.

Грыгарыянкі, прынятыя ў нашай парафіі, цэлебруюць святары ў Бялынічах і ў іншых парафіях усходняй Беларусі. Калі хочаце ахвяраваць трыццаць Імшаў за блізкага чалавека, можаце замовіць грыгарыянскія Імшы праз форму, па e-mail або праз WhatsApp. Глядзіце таксама, калі лепш замовіць грыгарыянку і якія іншыя формы дапамогі памерлым прапануе Касцёл, на старонцы пра Імшу за памерлага.

Крыніцы

• Acta Apostolicae Sedis 59 (1967), с. 229–230 – Declaratio «De continuitate celebrationis Missarum Tricenarii Gregoriani» (PDF, vatican.va)
• Liturgista.pl – дэкларацыя «Tricenario Gregoriano» (па-польску)
• Езуіты, парафія св. Стэфана – імшальныя інтэнцыі (па-польску)
• Niedziela.pl – Святы Грыгорый Вялікі і грыгарыянка (па-польску)