Што такое грыгарыянка?

Грыгарыянка ў адным сказе

Грыгарыянка, або грыгарыянскія Імшы, – гэта трыццаць Святых Імшаў, якія цэлебруюцца на працягу трыццаці паслядоўных дзён за адну памерлую асобу. Назва паходзіць ад святога Грыгорыя Вялікага, Папы на мяжы VI і VII стагоддзяў, які апісаў падзею, што дала пачатак гэтаму звычаю. Грыгарыянка – не асобны абрад і не асаблівая літургія: кожная з трыццаці Імшаў – гэта звычайная Святая Імша, у якой святар ахвяруе Богу Ахвяру Хрыста ў інтэнцыі аднаго памерлага.

У размоўнай мове часта кажуць «грыгарыянская Імша» ў адзіночным ліку, але заўсёды маецца на ўвазе ўся серыя. Паасобная Імша ў інтэнцыі памерлага – гэта нешта іншае; пра яе мы пішам на старонцы Святая Імша за памерлага.

Тры рысы, якія адрозніваюць грыгарыянку

1. Трыццаць Імшаў дзень за днём. Імшы цэлебруюцца штодня, без запланаваных перапынкаў, на працягу трыццаці дзён запар.
2. Адна памерлая асоба. Інтэнцыя тычыцца толькі аднаго памерлага – не сужэнцаў, не сям'і, не «ўсіх памерлых з роду». Чаму так і што рабіць, калі хочам маліцца за некалькі асоб, мы тлумачым у артыкуле за каго можна замовіць грыгарыянку.
3. Адзін або многа святароў. Не абавязкова, каб усе Імшы цэлебраваў адзін і той жа ксёндз ці пры адным алтары. Серыю можна падзяліць паміж некалькімі святарамі – у крайнім выпадку кожную з трыццаці Імшаў можа цэлебраваць іншы святар. Важная бесперапыннасць: у кожны з трыццаці дзён нехта цэлебруе Эўхарыстыю ў гэтай інтэнцыі.

Чаму менавіта трыццаць Імшаў?

Лік трыццаць паходзіць з гісторыі, а не з нейкай «сілы ліку». У IV кнізе «Дыялогаў» святы Грыгорый апавядае пра памерлага манаха Юстуса з рымскага манастыра святога Андрэя. Грыгорый, тады абат, загадаў цэлебраваць за яго Імшу на працягу трыццаці паслядоўных дзён. Пасля апошняй з іх памерлы з'явіўся свайму роднаму брату Капіёзу і сказаў, што ўжо вызвалены.

Касцёл ніколі не навучаў, што трыццаць Імшаў «дзейнічаюць аўтаматычна» або што менавіта столькі трэба для ачышчэння душы. Вартасць кожнай Імшы вынікае з таго, што яна ўпрысутнівае адзіную Ахвяру Хрыста. Трыццаць дзён – гэта хутчэй выраз вытрываласці ў малітве: месяц, на працягу якога Касцёл штодня заступаецца за канкрэтнага чалавека. У 1884 г. Кангрэгацыя Адпустаў прызнала давер вернікаў да вартасці трыццаці грыгарыянскіх Імшаў пабожным і разумным. Гэта важная фармулёўка: Касцёл ухваляе гэтую практыку і давер, з якім вернікі да яе звяртаюцца, але не дае абяцанняў, якія належаць толькі Богу.

Колькі доўжыцца грыгарыянка?

Уся серыя доўжыцца трыццаць дзён, гэта значыць прыкладна месяц ад першай да апошняй Імшы. Кожная Імша доўжыцца столькі, колькі звычайная Імша ў будны дзень – сям'і не трэба адводзіць на яе цэлы дзень. Дату пачатку ўзгадняюць з парафіяй або святаром: гэта можа быць дзень пасля пахавання, час каля гадавіны смерці або проста найбліжэйшы свабодны тэрмін. Пра выбар моманту мы пішам у артыкуле Калі замовіць грыгарыянскую Імшу?

Што, калі серыя будзе перапыненая?

Правіла – бесперапыннасць, але Касцёл прадугледзеў выключныя сітуацыі. Дэкларацыя Кангрэгацыі Сабора «Tricenario Gregoriano» ад 24 лютага 1967 г. пастанаўляе, што серыя, перапыненая з-за непрадбачанай перашкоды (напрыклад, раптоўнай хваробы святара) або іншай разумнай прычыны (напрыклад, Імшы пахавальнай ці шлюбнай), захоўвае плён гэтай малітвы, а святар павінен як мага хутчэй дапоўніць Імшы, якіх не хапае. Перапынак дапушчальны таксама ў дні Пасхальнага Трыдуума. Калі ж святар па ўласнай віне занядбаў цэлебрацыю Імшы, ён павінен пачаць трыццаць Імшаў нанава. Падрабязнасці – у тэксце Ці можна перапыніць грыгарыянскія Імшы?

Як выглядае грыгарыянка на практыцы?

Для сям'і замова грыгарыянкі простая і не патрабуе прысутнасці ў касцёле. Звычайна гэта выглядае так:

1. Вы падаеце інтэнцыю: імя і прозвішча адной памерлай асобы, а калі Вам важны тэрмін – пажаданую дату пачатку.
2. Парафія або святар прапануе дату пачатку і час Імшаў.
3. Вы складаеце ахвяру – дабравольны дар на ўтрыманне святара і патрэбы Касцёла, а не «аплату за Імшу».
4. На працягу трыццаці дзён святар (або некалькі святароў) штодня цэлебруе Імшу ў гэтай інтэнцыі.
5. Вы атрымліваеце пацвярджэнне з датамі і часам Імшаў.

Сям'я можа ўдзельнічаць у Імшах, калі жыве паблізу, але гэта не ўмова. Шмат хто ў гэтыя дні яднаецца з малітвай Касцёла на адлегласці: чытае малітву за памерлых або ружанец, ідзе на Імшу ў сваю парафію і ахвяруе Святое Прычасце за памерлага. Дзякуючы гэтаму месяц грыгарыянкі становіцца часам агульнай, жывой памяці.

У нашай парафіі інтэнцыі мы прымаем праз форму, e-mail або WhatsApp. У адказе па e-mail мы прапануем дату і час, а пасля паступлення ахвяры на рахунак парафіі высылаем – не пазней як праз два дні – пацвярджэнне з інтэнцыяй, датамі і часам кожнай Імшы. Імшы цэлебруюцца перш за ўсё ў санктуарыі ў Бялынічах; нам дапамагаюць таксама святары іншых парафій усходняй Беларусі. Крок за крокам мы апісваем гэта ў даведніку як замовіць грыгарыянскія Імшы.

Якое значэнне мае грыгарыянская Імша?

Каб зразумець грыгарыянку, трэба пачаць з таго, як Касцёл разумее малітву за памерлых. Катэхізіс Каталіцкага Касцёла вучыць, што тыя, хто памірае ў Божай ласцы, але яшчэ не цалкам ачышчаны, праходзяць пасля смерці ачышчэнне, якое Касцёл называе Чыстцом (ККК 1030–1031). Ужо Святое Пісанне кажа пра ахвяру за памерлых, «каб яны былі вызваленыя ад граху» (2 Мак 12, 46), а Касцёл ад пачатку атачаў памерлых памяццю і ахвяроўваў за іх перш за ўсё Эўхарыстычную Ахвяру (ККК 1032; пар. ККК 958 і 1371).

Грыгарыянка, такім чынам, – гэта перш за ўсё Эўхарыстыя, ахвяраваная за памерлага, – трыццаць разоў, дзень за днём. Яе вартасць паходзіць не з ліку, не з формулы і не з самога факту замовы, а з Ахвяры Хрыста і з Божай міласэрнасці. Таму мы не кажам, што грыгарыянка «гарантуе» неба або скарачае Чыстэц на пэўны час. Мы кажам так, як кажа Касцёл: гэта малітва, якую Касцёл прызнае пабожнай і разумнай, што ўзносіцца з даверам, што Бог прыме яе дзеля дабра памерлага – так, як Ён Сам пажадае.

Грыгарыянка мае значэнне і для жывых. Для многіх сем'яў гэта канкрэтны спосаб перажыць жалобу: замест бездапаможнасці – месяц, на працягу якога блізкі чалавек штодня даручаецца Богу. Гэта таксама выраз веры ў еднасць святых, гэта значыць у сувязь, якую смерць не перарывае. Хто замаўляе грыгарыянку, не «вырашае справу» за памерлага, а ўключае яго ў малітву ўсяго Касцёла і сам вучыцца давяраць яго Богу.

Коратка пра гісторыю

Звычай паходзіць ад падзеі, апісанай святым Грыгорыем Вялікім (Папам у 590–604 гг.) у «Дыялогах». З часам практыка трыццаці Імшаў пашырылася ва ўсім Заходнім Касцёле. У 1884 г. яе пацвердзіла Кангрэгацыя Адпустаў, а ў 1967 г. дэкларацыя «Tricenario Gregoriano», выдадзеная па даручэнні Папы Паўла VI, урэгулявала пытанне перапынку серыі.

Грыгарыянка ў Бялынічах

Калі Вы хочаце ахвяраваць трыццаць Імшаў за блізкую памерлую асобу, можаце замовіць грыгарыянскія Імшы анлайн у парафіі Маці Божай Бялыніцкай. Больш пра тое, як мы іх цэлебруем і каму служыць складзеная ахвяра, можна прачытаць на галоўнай старонцы: грыгарыянскія Імшы ў санктуарыі ў Бялынічах.

Крыніцы

• Катэхізіс Каталіцкага Касцёла – № 958, 1030–1032, 1371
• Acta Apostolicae Sedis 59 (1967), с. 229–230 – дэкларацыя «Tricenario Gregoriano»
• Liturgista.pl – польскі тэкст дэкларацыі «Tricenario Gregoriano» (па-польску)
• Езуіты, парафія св. Стэфана – імшальныя інтэнцыі (па-польску)
• Niedziela.pl – Святы Грыгорый Вялікі і грыгарыянка (па-польску)