Dzień Zaduszny – modlitwa i Msze za zmarłych

Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny – dwa różne dni

Choć w potocznym języku oba dni zlewają się w jedno „Święto Zmarłych”, liturgia Kościoła wyraźnie je rozróżnia.

Pierwszego listopada Kościół patrzy w górę: dziękuje za świętych i przypomina, że każdy jest powołany do świętości. Drugiego listopada przyjmuje postawę prośby – poleca Bogu wszystkich zmarłych, zwłaszcza tych, o których nikt już nie pamięta. Doroczne wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych polecił obchodzić w klasztorach swojej kongregacji św. Odilon, opat z Cluny (zm. 1048); stamtąd zwyczaj rozszerzył się stopniowo na cały Kościół zachodni. Ponieważ jednak 1 listopada jest dniem wolnym, a wieczorem wierni idą na cmentarze, polska pobożność łączy oba dni we wspólny czas pamięci.

Listopad – miesiąc modlitwy za zmarłych

W polskiej tradycji cały listopad jest miesiącem szczególnej pamięci o zmarłych. Odmawia się za nich różaniec, odczytuje wypominki, zamawia Msze. U podstaw tej praktyki stoi nauka Kościoła: kto umarł w łasce Bożej, ale nie jest jeszcze w pełni oczyszczony, może otrzymać pomoc od żyjących (KKK 1030–1032). Katechizm wymienia jałmużnę, odpusty i dzieła pokutne, a przede wszystkim Ofiarę eucharystyczną. Pismo Święte daje tu przykład Judy Machabeusza, który złożył ofiarę przebłagalną za poległych (2 Mch 12,43–46). Szerzej piszemy o tym w artykułach modlitwa za zmarłych i czyściec w nauce Kościoła.

Listopad nie jest przy tym „jedynym właściwym” czasem. Zmarłym można pomagać przez cały rok – listopad po prostu przypomina o tym całej wspólnocie.

Trzy Msze w Dzień Zaduszny

Drugiego listopada każdy kapłan może odprawić trzy Msze święte. Przywilej ten rozszerzył na cały Kościół papież Benedykt XV konstytucją apostolską „Incruentum Altaris” z 10 sierpnia 1915 roku, w czasie I wojny światowej. Tylko jedną z tych Mszy kapłan może odprawić w intencji, za którą przyjmuje ofiarę; drugą ofiaruje za wszystkich wiernych zmarłych, trzecią – w intencjach Ojca Świętego. W praktyce oznacza to, że nawet gdy tego dnia sprawowanych jest więcej Mszy, liczba intencji indywidualnych, które kapłan może przyjąć, jest ograniczona.

Jak zamówić Mszę za zmarłego na Wszystkich Świętych lub Zaduszki

Mszę za zmarłego w te dni zamawia się tak samo jak w każdy inny dzień – tylko warto zrobić to wcześniej, bo wiele rodzin chce, by intencja przypadła właśnie 1 lub 2 listopada.

1. Wybierz formę: pojedyncza Msza za zmarłego, nowenna za zmarłych (dziewięć Mszy) albo trzydzieści Mszy gregoriańskich.
2. Zapisz intencję: imię i nazwisko zmarłego, np. „za śp. Annę Kowalską”. Pojedyncza Msza czy nowenna może obejmować kilka osób; jak to ująć, pokazujemy w poradniku jak sformułować intencję mszalną.
3. Podaj preferowaną datę: w formularzu, e-mailem lub przez WhatsApp. W odpowiedzi e-mail zaproponujemy datę i godzinę; jeśli 1 lub 2 listopada nie będzie już wolny, podamy najbliższy możliwy termin.
4. Złóż ofiarę na konto parafii. Potwierdzenie z intencją, datą i godziną Mszy wysyłamy najpóźniej w ciągu 2 dni od jej wpłynięcia.

Msze sprawowane są w pierwszej kolejności w sanktuarium Matki Bożej w Białyniczach. Nie trzeba w nich uczestniczyć osobiście – wielu zamawiających łączy się duchowo, modląc się tego dnia w swoim kościele albo przy grobie bliskiej osoby.

Czy warto rozpocząć gregoriankę w listopadzie?

Gregorianka to trzydzieści Mszy odprawianych dzień po dniu za jedną zmarłą osobę (więcej: czym jest gregorianka). Nie ma przepisu, który wiązałby ją z listopadem – można ją zamówić w każdym miesiącu, niezależnie od tego, ile czasu minęło od śmierci. Listopad bywa jednak dobrą okazją: cykl rozpoczęty na początku miesiąca obejmuje cały czas szczególnej modlitwy Kościoła za zmarłych, a rodzina ma przed oczami konkretny plan pamięci.

Trzeba przy tym pamiętać o dwóch rzeczach:

• gregorianka jest ofiarowana tylko za jedną osobę – jeśli chcesz polecić kilkoro bliskich naraz, lepsza będzie nowenna lub pojedyncze Msze (porównanie: gregorianka czy nowenna),
• termin rozpoczęcia zależy od tego, kiedy kapłan może zobowiązać się do trzydziestu kolejnych dni. Nie obiecujemy z góry konkretnej daty – aktualne możliwości sprawdzisz na stronie wolne terminy Mszy gregoriańskich, a datę potwierdzamy e-mailem.

Jeśli chcesz, by cykl zakończył się w określonym dniu – np. w rocznicę śmierci – napisz o tym w zgłoszeniu.

Wypominki listopadowe

Wypominki to odczytanie imion zmarłych połączone z modlitwą wspólnoty. W Polsce najbardziej znane są wypominki listopadowe: jednorazowe (zwykle 1 lub 2 listopada) i oktawalne (przez osiem dni, 1–8 listopada). Istnieją też wypominki roczne, odczytywane przez cały rok. Różnice opisujemy w artykule wypominki jednorazowe, oktawalne i roczne. W naszej parafii przez formularz można zgłosić roczne wypominki – imiona bliskich są wtedy polecane Bogu nie tylko w listopadzie.

Wypominki nie zastępują Mszy świętej za konkretnego zmarłego, ale dobrze ją uzupełniają – to dwie różne formy tej samej miłości.

Odpust za zmarłych 1–8 listopada

Od 1 do 8 listopada wierni, którzy nawiedzą cmentarz i pomodlą się za zmarłych, mogą każdego dnia uzyskać odpust zupełny ofiarowany za zmarłych, a 2 listopada – także przez nawiedzenie kościoła lub kaplicy z modlitwą „Ojcze nasz” i „Wierzę w Boga”. Potrzebne są przy tym zwykłe warunki: spowiedź, Komunia święta i modlitwa w intencjach Ojca Świętego. Szczegóły i praktyczne wskazówki zebraliśmy na stronie odpust za zmarłych w listopadzie.

Jak przeżyć te dni w praktyce

• odwiedź grób bliskich i pomódl się przy nim – choćby krótkim „Wieczny odpoczynek”,
• weź udział we Mszy 1 i 2 listopada, a jeśli możesz – przyjmij Komunię świętą w intencji zmarłych,
• zamów Mszę w intencji zmarłego lub cykl Mszy; możesz zamówić Msze gregoriańskie online albo inną intencję przez ten sam formularz,
• pamiętaj o zmarłych, o których nikt się nie modli – właśnie dla nich Kościół ustanowił Dzień Zaduszny.

Źródła

• Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 958, 1030–1032, 1371
• Penitencjaria Apostolska, dekret o odpustach za zmarłych (22.10.2020) – przywołuje konstytucję „Incruentum Altaris” z 10.08.1915
• Catholic Culture, All Souls, November 2 – trzy Msze i ich intencje
• Catholic Encyclopedia, All Souls' Day – św. Odilon z Cluny